Wie zoet was kreeg lekkers... en wie stout was de roe

De Gouden Eeuw is dichterbij ons dan we denken. Zoals tijdens het Sinterklaasfeest bijvoorbeeld. Al het lekkers dat op het schilderij van Jan Steen staat, zal den oprechte Hollander niet onbekend voorkomen. Het laat zien dat al in de Gouden Eeuw peperkoek, taaitaaipop, kruidkoek en speculaas de lekkernijen waren, die gepaard gingen met het geven van cadeautjes aan de kinderen.

Ook sinaasappels ontbraken niet. Van pietermannen en een stoomboot was nog geen sprake, die tradities ontstonden later.

Een traditie die, voor kinderen die er een potje van hadden gemaakt, verloren ging, is dat wie stout was de roe in zijn schoen kreeg, zoals te zien is op een detail van het schilderij van Richard Brakenburgh uit 1685.

De Gouden Eeuw luidde een nieuw culinair tijdperk in. Onze keuken werd steeds meer beïnvloed door vernieuwingen uit Italië en Frankrijk. Vlees en vis (veel zoetwatervis) en eieren bleven wel de belangrijkste ingrediënten van de maaltijd, maar groenten en fruit, zelfs rauwkost, werden in toenemende mate gewaardeerd. Specerijen waren populair en werden gecombineerd met suiker en azijn. Zoetzure en zoet-hartige smaken voerden dan ook de boventoon.

Een andere vernieuwing was het verwerken van zuivelproducten in gerechten, zoals kaas en melk.

Boven: schilderij Jan Steen 1663. Onder: schilderij Richard Brakenburgh 1685.

De uitdaging is nu aan de restaurants langs de Hollandsche IJssel om standaard gerechten uit deze tijd in een Gouden Eeuw-menu op de kaart te zetten. De eier-, stoof-, braadgerechten en pastijen die toen van puur natuur producten werden gemaakt, komen nu nog steeds verrukkelijk over en zijn zeker in het jachtseizoen en in de winter periode heel erg passend aan de oevers van de Gouden Eeuw Rivier.